Kazemat S-17, het stekelvarken

In totaal zijn er een kleine driehonderd kazematten in de Grebbelinie gebouwd waarvan de overgrote meerderheid in de periode 1939/1940. 

De S-kazemat heet ook wel stekelvarken en dat verklaart de typeaanduiding  ‘S’. De vergelijking met het stekelvarken dankt deze kazemat aan de ijzeren draadeinden die uit het beton steken en bedoeld zijn om camouflagemateriaal aan te bevestigen. Alle kazematten op de Grebbeberg hebben een nummer en typeaanduiding, dit hier is de S-17.  

Normaal had in deze kazemat één zware mitrailleur gestaan maar om onduidelijke reden zijn in de meidagen van ’40 in de S-17 twee mitrailleurs ondergebracht. In eerste aanleg was de Grebbelinie bedoeld als voorverdediging van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dat verklaart de relatief lichte bouwconstructie van veel van de kazematten in de Grebbelinie, wanden van 80 centimeter beton zoals bij de S-17 voldoen niet aan de minimale eisen die aan een kazemat gesteld mogen worden en zijn zeker niet bestand tegen de gemiddelde Duitse granaat.  

Toen in februari 1940 met de wisseling van het opperbevel, generaal Reynders maakte plaats voor generaal Winkelman, de Grebbelinie als hoofdverdediging werd aangewezen werden er plannen gemaakt tussen de Grebbeberg en het IJsselmeer zwaardere kazematten te bouwen. Verder dan de tekentafel zijn deze plannen nooit gekomen.  
Kazemat S-17 is gebouwd in november 1939. Op 12 mei 1940 heeft de bemanning van deze kazemat goed zicht op een groep SS-soldaten, die vanuit de omgeving van boerderij Kruiponder de overzijde van de Grift weet te bereiken. De zware mitrailleurs van de S-17 kunnen daar een verdere Duitse opmars voorkomen.  

Steeds vaker hoort de bezetting van de S-17 kogels op de achterkant van de kazemat inslaan. In eerste instantie denken de soldaten nog dat het eigen vuur betreft. Maar als duidelijk wordt dat de vijand aan de achterzijde nadert wordt de situatie hopeloos. ‘Onze mitrailleurs omdraaien ging niet en de enkele geweer- en karabijnschutter, die tegen de borstwering stond opgesteld was daartegen machteloos’.  

Uiteindelijk is de overgave onvermijdelijk en wordt de witte vlag gehesen. Kort daarna marcheert de bemanning van de S-17 met geheven armen haar krijgsgevangenschap tegemoet.