Gedenkteken bij de rivier Ilajanjoki

In juli 1944 begonnen Finse troepen zich in Ilomantsi te verzamelen in afwachting van een aanval van het Rode Leger. Voor deze operatie werd een tijdelijke eenheid opgericht met de naam Groep Raappana.

Op dezelfde dag leed de vijand aanzienlijke verliezen tijdens een gevecht 1,5 kilometer ten oosten van de rivier de Ilajanjoki. De verdedigers kregen te maken met de 52e Strafunit van het Rode Leger, een verzameling veroordeelden die voor militaire dienst waren gemobiliseerd.

Nadat de vijand in de ochtend van 30 juli versterkingen had ontvangen, begon hij op te rukken in de richting van de weg. De situatie verslechterde toen de Russen de droge bosbodem in brand staken en vier tanks stuurden om de aanval onder rookdekking te leiden. Artilleriegranaten en mortiergranaten veroorzaakten plaatselijke branden.

De verdedigers werden gedwongen zich haastig terug te trekken in de richting van de rivier de Ilajanjoki, vaak dwars door hevige vlammen heen. Maar de vlammenmuur hinderde ook de achtervolgende vijandelijke troepen en deed een deel van het voordeel teniet dat zij hadden willen behalen door de brand te stichten.

De Finse troepen hadden zich verschanst op de oostelijke oever van de rivier, waar al een antitankkanon in stelling stond. De bemanning van het kanon vuurde zonder succes op de voorop rijdende tanks van het Rode Leger. De situatie keerde ten goede toen grensjager (een hoogopgeleide lichte infanteriesoldaat bij de Finse grenswacht) Esko Kiisseli arriveerde met een Panzerschreck, een herbruikbare, vanaf de schouder afgevuurde antitankraketwerper van Duits ontwerp. Kiisseli, die een spoedcursus over het wapen had gevolgd, begaf zich naar een positie 100 meter ten oosten van de plek waar het oorlogsmonument zich vandaag de dag bevindt, en vuurde in snel tempo drie schoten af, die allemaal hun doel raakten.

Beide voorste tanks werden vernietigd en de derde raakte beschadigd. Kiisseli raakte vervolgens gewond. Dit gevecht was de enige actie binnen de huidige grenzen van Finland waarbij een Panzerschreck werd ingezet, met opmerkelijk succes.

Een Finse strijdmacht van meer dan drie compagnieën had ten oosten van de rivierbrug een verdedigingslinie opgezet, maar werd gedwongen zich terug te trekken naar de overkant, waarna soldaten de brug opbliezen. Ondertussen begon het 55e Geweerregiment van de vijand zich terug te trekken in de richting van het Niemijärvi-meer, terwijl de Finse troepen hen op de hielen zaten. Na 24 uur stak de Russische eenheid de huidige grens over en werd al snel omsingeld in de beroemde Vellivaara-zak.