Oorlog, verzet en nazigeweld in Casoli

Casoli is een dorpje op een heuvel in de gemeente Camaiore, aan de voet van de Apuaanse Alpen. Het staat bekend als het ’dorp van de sgraffiti‘: een openluchtmuseum met prachtige fresco’s die op de buitenmuren van huizen zijn aangebracht met behulp van de Italiaanse kunsttechniek’sgraffiti’, de artistieke of decoratieve techniek waarbij een laag op een hard oppervlak wordt weggekrast om delen van een onderliggende laag met een contrasterende kleur bloot te leggen. De eerste werd enkele decennia geleden gemaakt door de Siciliaanse schilder en beeldhouwer Rosario Murabito; deze traditie wordt vandaag de dag voortgezet via de tentoonstelling ‘Sgraffiti a Casoli’.

De oorlog en het verzet hebben diepe sporen achtergelaten in de streek. In een groene omgeving onderaan de Via Trescoli staat het huis van Domenico Dell’Aquila, onder antifascisten uit Viareggio bekend als de basis‘Cericcia’. Dankzij de ligging op een heuveltop en de nabijheid van Camaiore en de vlakte werd het een van de strategische uitvalsbasissen van de eerste verzetsgroepen in het gebied.

Domenico Dell’Aquila speelde een belangrijke rol in het verzet. Hij behoorde tot de eersten die in actie kwamen tegen de fascistische bezetting en de heropleving van het fascisme na de wapenstilstand van 8 september 1943. Aanvankelijk was hij actief in de partizanengroep’Luigi Mulargia’, en later in’Marcello Garosi‘als pelotonleider. Op 4 september 1944 kwam hij samen met zijn kameraad Giuseppe Vecoli om het leven toen bij de ingang van een berghut op de Monte Prana een explosief in werking trad, dat was geplaatst door een andere partizanengroep in een poging de Duitse terugtrekking naar de Gotische Lijn te belemmeren.

De anti-partizanenoperaties waren in juli en augustus 1944 in heel Versilia buitengewoon gewelddadig. Tijdens een van deze operaties, op 5 augustus 1944, werden drie leden van de familie Pardini (Gian Domenico, Modesto en Ivana) in Casoli gevangengenomen door een SS-patrouille. Ze werden opgepakt terwijl ze hun dieren lieten grazen in de omliggende bergen. Na ondervraging werden ze beschuldigd van het steunen en helpen van de partizanen en vervolgens geëxecuteerd.

Op 11 april 1961 werd in het dorp een monument onthuld, bestaande uit verschillende gedenkplaten gewijd aan het Alpini-korps, aan de gesneuvelden in de Eerste Wereldoorlog en aan de gesneuvelden in de Tweede Wereldoorlog.