Monument voor de gesneuvelden

San Marcello Pistoiese is een dorp in de Apennijnen van Pistoia. Het was een zelfstandige gemeente tot 2017, toen het fuseerde met Piteglio tot de gemeente San Marcello Piteglio, waarvan het de administratieve hoofdplaats is.

Na de wapenstilstand van 8 september 1943 moest de bevolking dagelijks leven met de risico’s die de nazi-fascistische razzia’s met zich meebrachten. Deze werden uitgevoerd om mannelijke arbeidskrachten te vinden voor de aanleg van vestingwerken langs de Gotische Lijn, de Duitse en Italiaanse verdedigingslinie die het bergachtige gebied van Pistoia doorkruiste.

Twee belangrijke elementen kenmerkten de gemeente: ten eerste de aanwezigheid van de fabriek van de Società Metallurgica Italiana in Campo Tizzoro, waar duizenden mensen werkten onder direct Duits toezicht op de productie; en ten tweede de sterke partizanenactiviteit, zowel binnen de fabriek zelf als in de omgeving.

In de zomer van 1944 brachten noodzaak en een geest van solidariteit een groep lokale inwoners ertoe een subcomité van het Italiaanse Rode Kruis op te richten, bestaande uit achttien vrijwilligers, voornamelijk om de bevolking bij te staan tijdens de moeilijke periode van de opmars van het front. De bevrijding vond officieel plaats op 26 september 1944, door gezamenlijke acties van de Brigata Bozzi, de Primo Filoni en de Costrignano, met de beslissende bijdrage van de SAP (Squadre di Azione Patriottica) Montagna Pistoiese en de arbeidersklasse. Vanaf dat moment vormde het gebied tot april 1945 het achtergebied van het front dat door de Gotische Lijn werd vertegenwoordigd.

Het oorlogsmonument werd in de onmiddellijke naoorlogse periode opgericht ter nagedachtenis aan de soldaten uit San Marcello Pistoiese die tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn gesneuveld. Op 2 juni 1971, ter gelegenheid van de 25e verjaardag van de oprichting van de Italiaanse Republiek, werd de betekenis van het monument uitgebreid door de toevoeging van een inscriptie die ook degenen omvatte die tijdens de Tweede Wereldoorlog voor de vrijheid zijn gesneuveld.